See other templatesSee other templates

Ocena użytkowników: 5 / 5

Gwiazdka aktywnaGwiazdka aktywnaGwiazdka aktywnaGwiazdka aktywnaGwiazdka aktywna
 

 Jadłowstręt psychiczny (anorexia nervosa)

jest zespołem psychosomatycznym cechującym się zmniejszeniem masy ciała i innymi następstwami celowego nieprzyjmowania pokarmów [54]. Jedną z pierwszych współczesnych psychiatrycznych skal diagnostycznych anoreksji była klasyfikacja zaproponowana przez Feighnera.

Jej modyfikacją są kryteria zaproponowane w kolejnych klasyfikacjach Amerykańskiego Towarzystwa Psychiatrycznego(DSM III-R, 1987; DSM IV, 1994).

Kryteria diagnostyczne anorexia nervosa (wg Feighnera, 1976)

1. Początek przed 25 rokiem życia.

2. Utrata łaknienia, której towarzyszy spadek wagi ciała o co najmniej 25% w stosunku do wagi wyjściowej.

3. Zaburzone postawy względem przyjmowania pokarmów, samego pożywienia i wagi ciała oraz zniekształcenie postrzegania obrazu własnego ciała.

4. Brak choroby somatycznej tłumaczącej pojawienie się anoreksji i spadku wagi.

5. Brak zaburzenia psychicznego, szczególnie takiego, jak: choroba afektywna schizofrenia, zaburzenia obsesyjno- kompulsywne i nerwica fobii.

6. Zaistnienie najmniej dwóch z następujących objawów:

• amenorrhoea (nieobecność miesiączki)

• bradykardia

• okresy nadaktywności

• epizody obżarstwa

• wymioty (w tym prowokowane) [13].

Kryteria diagnostyczne anorexia nervosa (wg DSM III-R, 1987, DSM IV, 1994)

1. Odmowa utrzymania ciężaru ciała na lub powyżej granicy wagi minimalnej dla wieku i wzrostu (np. utrata wagi prowadząca do utrzymania ciężaru ciała poniżej 85% wagi oczekiwanej lub brak należnego przyrostu wagi w okresie wzrastania prowadzący do utrzymania ciężaru ciała poniżej 85% wagi należnej).

2. Intensywny lęk przed przybraniem na wadze lub otyłością mimo utrzymującej się rzeczywistej niedowagi.

3. Zaburzenie sposobu doświadczania własnej wagi, rozmiaru i kształtu ciała, np. osoba czuje się „gruba”, nawet gdy jest wyniszczona, wierzy, że część jej ciała jest „zbyt gruba”, podczas gdy w rzeczywistości ma niedowagę.

4. U kobiet w okresie po menarche amenorrhoea , np. nieobecność przynajmniej trzech kolejnych cykli menstruacyjnych (kobieta uznawana jest za mającą amenorrhoea, jeśli cykl wraca tylko po zastosowaniu hormonów, np. estrogenów).

Wyodrębnione typy:

Typ „ograniczający” (restricting type): w trakcie anorexia nervosa nie dochodzi do regularnych epizodów niekontrolowanego objadania się lub zachowań „wydalających” (np. indukowanych wymiotów lub nadużywania środków przeczyszczających albo diuretyków).

Typ „żarłoczno- wydalający” (binge eating type): w trakcie epizodu anorexia nervosa dochodzi do regularnych epizodów niekontrolowanego objadania się lub zachowań „wydalających” (np. indukowanych wymiotów lub nadużywania środków przeczyszczających, diuretyków lub lewatyw) [43].  

Żarłoczność psychiczna (bulimia nervosa)

Żarłoczność psychiczna (bulimia) jest zespołem psychosomatycznym cechującym się regularnymi epizodami niekontrolowanego spożywania dużych ilości pokarmów oraz stosowaniem ekstremalnych metod zwalczania skutków obżarstwa [54]. Bulimia psychiczna uzyskała status samodzielnej jednostki klinicznej w roku 1979 (Russell). Z tego też roku pochodzą pierwsze kryteria diagnostyczne bulimia nervosa. Obecnie używane są kryteria zawarte w DSM III-R i DMS IV (1987, 1994).

Kryteria diagnostyczne bulimia nervosa (wg Russela, 1979)

1. Obecność zaburzenia odżywiania, które polega na nadmiernym koncentrowaniu uwagi na jedzeniu, co prowadzi do występujących okresowo napadów żarłoczności.

2. Osoba chora przeciwdziała „tuczącym” skutkom jedzenia poprzez prowokowanie wymiotów, stosowanie środków przeczyszczających, okresowe głodzenie się i tym podobne.

3. Istotna cechą obrazu klinicznego jest chorobliwy lęk przed nadwagą. Osoba chora narzuca sobie „idealną” wagę poniżej wagi optymalnej czy „normalnej” [49].

Kryteria diagnostyczne bulimia nervosa (wg DSM III- R, 1987)

1. Powtarzające się epizody gwałtownego objadania się (gwałtowne przyjmowanie dużej ilości jedzenia w krótkim czasie).

2. Poczucie utraty kontroli nad jedzeniem podczas epizodów gwałtownego objadania się.

3. Prowokowanie wymiotów, użycie środków przeczyszczających, diuretyków, stosowanie ścisłej diety, poszczenia, intensywnego wysiłku fizycznego w celu zapobieżenia przyrostowi masy ciała.

4. Epizody objadania się występują co najmniej dwa razy na tydzień przez co najmniej trzy miesiące.

5. Uporczywa nadmierna koncentracja na kształcie i wadze ciała.

Kryteria diagnostyczne bulimia nervosa (wg DSM IV, 1994)

1. Powtarzające się epizody gwałtownego objadania się. Epizod objadania się charakteryzuje się:

• jedzeniem w krótkim czasie (np. w 2 godz.) ilości jedzenia, która dla większości osób jest zdecydowanie za duża, aby można ją było zjeść w tym czasie i w podobnych okolicznościach,

• poczucie braku kontroli nad jedzeniem w trakcie epizodu (np. poczucie, że nie można przestać jeść lub zapanować nad ilością i sposobem jedzenia).

2. Stosowanie nawracających nieprawidłowych zachowań kompensacyjnych służących przyrostowi masy ciała, takich jak:

• prowokowanie wymiotów; nadużywanie środków przeczyszczających, diuretyków, lewatyw i innych,

• poszczenie,

• intensywne ćwiczenia fizyczne.

3. Zarówno epizody objadania się, jak i nieprawidłowe zachowania kompensacyjne występują przeciętnie co najmniej dwa razy na tydzień przez trzy miesiące.

4. Samoocena wyznaczana głownie przez kształt i wagę ciała.

5. Zaburzenie to nie występuje tylko w przebiegu anorexia nervosa.

Wyodrębnione typy:

Typ „przeczyszczający” (purging type): w przebiegu epizodu bulimia nervosa dochodzi do regularnego prowokowania wymiotów lub używania środków przeczyszczających, odwadniających lub lewatyw.

Typ „nieprzeczyszczający” (nonpurging type): w przebiegu epizodu bulimia nervosa dochodzi do stosowania takich nieprawidłowych zachowań kompensacyjnych, jak poszczenie lub uprawianie intensywnych ćwiczeń fizycznych bez regularnego stosowania wymiotów lub nadużywania środków przeczyszczających, odwadniających lub lewatyw [43].

Częstotliwość występowania zaburzeń odżywiania się

Dokładne określenie częstości występowania zaburzeń odżywiania się jest raczej trudne. Większość badań wykonuje się na określonych grupach, wybranych dla ułatwienia pracy badającym, np. na uczennicach lub osobach odpowiadających na ogłoszenia w pismach kobiecych. Kobiety cierpiące z powodu zaburzeń odżywiania się, zwłaszcza poważnych, nie są w nich licznie reprezentowane, ponieważ albo nie chcą ujawniać swoich problemów, albo podczas prowadzonych badań są nieobecne w szkole lub pracy, lub przebywają na leczeniu. Z publikowanych prac badawczych coraz wyraźniej wynika, że na zaburzenia odżywiania się mogą chorować kobiety ze wszystkich klas społecznych [1]. Częstotliwość występowania jadłowstrętu psychicznego wynosi 0,5- 3,7%. Zachorowalność przypada najczęściej na okres pomiędzy 15 a 25 rokiem życia, czyli w okresie środkowej i późnej adolescencji oraz wczesnej dorosłości. Znacznie większą częstotliwość występowania anorexia nervosa stwierdza się u płci żeńskiej.

Początek choroby przypada średnio pomiędzy 18 a 25 rokiem życia [44,46]. Bulimia psychiczna obejmuje ponad 90% zachorowań kobiet. Częstość występowania szacuje się na 0,5- 2% wśród kobiet w wieku 16- 35 lat, zapadalność roczna-  29/100 000 kobiet i 1/100 000 mężczyzn [54].

 

Bibliografia:

 1.Abraham S., Llewelyn- Jones D.: Bulimia i anoreksja, Prószyński i S- ka, Warszawa, 1999, r.

13. Feighner J.P., Robin E., Guze S.B., Woodruff R.A., Winokur G., Monoz R.: Diagnostic criteria for use In psychiatric research, Archives General Psychiatry, 1976, 26, 57-63.

41. Orwid M., Pietruszewski K.: Zaburzenia psychiczne swoiste dla okresu adolescencji [w]: Psychiatria dzieci i młodzieży, Collegium Medicum UJ, Kraków, 1993, s. 113- 134.

43. Pilecki M.: Diagnostyka zaburzeń odżywiania się, [w]: Józefik B.(red.) Anoreksja i bulimia psychiczna- rozumienie i leczenie zaburzeń odżywiania się, Collegium Medicum UJ, Kraków, 1996, s. 38-47

.44. Popielarska M., Suffczyńska- Kotowska M.: Zaburzenia odżywiania się [w]: Popielarska M. (red.): Psychiatria wieku rozwojowego, Warszawa, PZWL, 2000, s. 156-164.

49. Russel G.F.M.: Bulimia nervosa: An ominous variant of anorexia nervosa, Psychological Medicine, 1979, 2, 429- 448.

54. Szczeklik A.: Choroby wewnętrzne s. 1218- 1222.

Początek strony