See other templatesSee other templates

Ocena użytkowników: 0 / 5

Gwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywna
 

witaminy w sporcie, rola witamin, kompleks witamin, witaminy

  Nadpodaż witamin może być równie szkodliwa jak ich niedobór

Witaminami nazywamy substancje czynne, które są niezbędne dla życia i których organizm nie jest sam w stanie syntezować. Witaminy pełnią w organizmie szereg ważnych funkcji regulujących, przy tym nie mając znaczenia energetycznego.

Krótkotrwałe niedobory witamin spowodowane złą dietą nazywamy hipowitaminozą, natomiast zbyt duża podaż tych składników powoduje chorobę zwaną hiperwitaminozą. Przeciwieństwem hiperwitaminozy jest awitaminoza, która jest przyczyną całkowitego braku witamin w organizmie.

Witaminy dzielimy na rozpuszczalne w tłuszczach (A, D, E, K) oraz rozpuszczalne w wodzie ( C, B1, B2, B6, B12, B15, PP, H i in.). Nasz organizm nie ma zdolności magazynowania witamin rozpuszczalnych w wodzie a ich nadmiar usuwany jest z moczem, natomiast witaminy rozpuszczalne w tłuszczach są magazynowane w wątrobie, co może się wiązać z ich szkodliwym nadmiarem.

Bogate w witaminy są przede wszystkim świeże owoce i warzywa. Wszystkie procesy technologiczne wpływają niekorzystnie na zawartość witamin w pożywieniu zwłaszcza na wit. C.

Jaką rolę odgrywają witaminy podczas wysiłku fizycznego?

Intensywny wysiłek fizyczny powoduje przyspieszenie metabolizmu co w konsekwencji wiąże się z większym zapotrzebowaniem na składniki pokarmowe w tym na witaminy. Dodatkowo intensywne pocenie sprzyja ucieczce niektórych witamin z organizmu. Teoretycznie dobrze skonstruowana dieta jest w stanie zaspokoić nawet zwiększone zapotrzebowanie na witamin i o ile w dyscyplinach sportowych w których waga ciała jest bez znaczenia, przy odpowiednim zamyśle dietetycznym nie stanowi to większego problemu, to w konkurencjach w których wymagana jest ograniczona ilość spożytych kalorii, z uwagi na konieczność zachowania niskiej wagi ciała już tak. W takich przypadkach wymagana jest suplementacja środkami witaminowo-mineralnymi. Liczne badania dowiodły, że w stanach niedoborów niektórych witamin u sportowców następowały różne niekorzystne konsekwencje związane np. z obniżeniem wydolności i mocy tlenowej. W tych przypadkach wyrównanie niedoborów witamin szybko prowadziło do poprawy tych zdolności, natomiast podawanie witamin w okresie kiedy, ich ilość w organizmie była prawidłowa nie powodowało żadnej poprawy wyników sportowych.

W diecie sportowców szczególną uwagę należy zwrócić na witaminy z grupy B, wit. E i C, ponieważ to one biorą udział w przemianach energii, rozwoju i regeneracji tkanek, produkcji erytrocytów i obronie przed wolnymi rodnikami.

Witamina C jest niezbędną witaminą, która jest zaangażowana w wiele procesów metabolicznych w organizmie, w tym w trzy które są istotne w optymalnym funkcjonowaniu tlenowego systemu energetycznego. Witamina ta uczestniczy w syntezie adrenaliny, która wzmaga mobilizację glukozy i wolnych kwasów tłuszczowych dla wytwarzania energii w procesach tlenowych. Kwas askorbinowy zwiększa również wchłanianie żelaza, jest silnym antyoksydantem oraz zapewnia prawidłowe funkcjonowanie tkanki łącznej. Głównym źródłem witaminy C są świeże owoce zwłaszcza czarne porzeczki, cytryna, grejpfruty, pomarańcze. Zapotrzebowanie dzienne wynosi 60 mg.

Witamina E jest bardzo silnym przeciwutleniaczem, który chroni komórki organizmu przed atakiem wolnych rodników. Badania które przeprowadzono na czołowych kolarzach potwierdziły skuteczność wit. E w walce z wolnymi rodnikami, które atakują organizm podczas długich i wyczerpujących treningów.

Witamina B1 bierze udział w wielu reakcjach enzymatycznych takich jak wyzwalanie energii z węglowodanów czy synteza hemoglobiny. Tiamina wpływa na napięcie nerwowo- mięśniowe. W związku z tym, że sportowcy spożywają więcej węglowodanów podaż tej witaminy u nich powinna być zwiększona. Jej niedobór powoduje gorsze magazynowanie glikogenu w wątrobie a nadmiar jest toksyczny. Źródłem tej witaminy są głównie pełne ziarna zbóż, drożdże, mięso oraz wiele innych produktów. Dzienne zapotrzebowanie wynosi 1,5 mg dla mężczyzn i 1,1 dla kobiet .

Witamina B2 uczestniczy w procesach oksydo-redukcyjnych w tkankach jako składnik enzymów utleniających. Uczestniczy w metabolizmie cukrów, tłuszczów i białek oraz wytwarza energię w łańcuch oddechowym. Źródłem tej witaminy są produkty mleczne, ziarna zbóż, jaja oraz warzywa liściaste. Dobowe zapotrzebowanie wynosi 1,7 mg dla mężczyzn i 1,3 dla kobiet.

Witamina B5 odgrywa kluczową rolę w produkcji kwasów tłuszczowych i glukozy z innych substratów. Syntezuje hormony sterydowe i niektóre substancje w mózgu. Dobrym źródłem są: wątroba, nerki, drożdże oraz pełne ziarna zbóż. Zapotrzebowanie nie jest dokładnie poznane.

Witamina B6 wchodzi w skład wielu enzymów, które biorą udział w procesach metabolicznych ustroju. Uczestniczy w przemianach aminokwasów oraz jest niezbędna w produkcji erytrocytów i nowych struktur organizmu. Stymuluje układ nerwowy. Źródłem tej witaminy jest wiele produktów. Dobowe zapotrzebowanie wynosi ok. 2 mg.

Witamina B12 pełni funkcję krwiotwórczą, występuje jako koenzym, który bierze udział w syntezie kwasów nukleinowych oraz białek. Współtworzy niebiałkowy składnik enzymów przetwarzających zasady azotowe. Źródłami są: mięso, ryby, drób, jaja. Witamina ta nie występuje w produktach roślinnych. Dzienne zapotrzebowanie wynosi 2 mg [Williams 1999].

Bibliografia:

E., Hoppe W., Lewiński W., Lipka I.,Ruda-Groborz B., Biologia vademecum maturalne 2007, Wydawnictwo Pedagogiczne Operon, Gdynia,

Ziemlański Ś., Niedźwiecka-Kącik D., 1997, Zalecenia żywieniowe i zdrowotne dla sportowców, Centralny Ośrodek Sportu, Warszawa,

Bean A., 2008, Żywienie w sporcie, Zysk i S-ka, 

Zając A., Poprzęcki S., Waśkiewicz Z., 2007, Żywienie i suplementacja w sporcie. AWF Katowice.  

Początek strony